استمنا’
مقدمه :
لغت استمناء کمتر توسط والدین به کار برده می شود و غالبا به جای آن عباراتی مانند " بچه
خودش را به تشک می مالد " " با خودش مشغول بازی است " " عادت کثیف پیدا کرده است "
به کار می برند .
بعضی استمناء را جزء جرمهای جنسی طبقه بندی می کنند . آنچه مسلم است نباید استمناء کودکان
خردسال و نوجوان را جرم جنسی نامید . بلکه باید آن را یک عادت ارضاء کننده و واکنش
نوروتیک به شمار آورد .
استمناء یا لذت جنسی از طریق تحریک اعضاء جنسی ، خود یکی از اختلالات عادی ارضاء
کننده و عملی است که در سنین نوجوانی و بلوغ به کرات اتفاق می افتد وطبق نظریه پالمروکتابهای
موجود پدیده ای طبیعی و فیزیولوژیک است .
مول تاکید میکند که اکثریت قریب به اتفاق پسران ولو به ندرت هم که شده این عمل را انجام داده و
میدهند .
شیوع استمناء دردختران کمترولی در دخترانی که آن را انجام می دهند تعداد دفعات استمناء
بیشترازپسران گزارش شده است .
خود ارضایی از نظر ادیان
از دیدگاه اسلام :
دیدگاه شیعه : از نظر شیعه خود ارضایی به طور کامل و در تمامی اشکال آن حرام می باشد .
امام صادق (ع) : شخصی که استمناء کند مانند آن است که زنا کرده است .
حکم تحریم استمناء در شیعه مشمول عمومیت این آیه است که می فرماید : " فمن ابتغی وراء
ذلک فاولئک هم العادون " هرکسی که از راهی به غیر از همسر و کنیزانش دفع شهوت کند
همانا او از متجاوزان است .
از دیدگاه مسیحیت :
دیدگاه کاتولیک : در پاره ای موارد برای شناخت بدن و احساسات جنسی خود ارضائی را مجاز
می شمارند .
دیدگاه پرو تستان : خود ارضائی یک سیر طبیعی از سیکل جنسی افراد است .
از دیدگاه یهودیت :
خود ارضائی در شریعت یهود به طور کامل منع نمی شود و عملی توام با سلامتی و
نشاط آورتلقی می گردد . اما در برخی شاخه های مذهبی آن ، خود ارضائی جنسی
مذکر ممنوع است .
برای روشن شدن علل استمناء آن را در دو مرحله از زندگی یعنی قبل و بعد از بلوغ آن را بررسی می کنیم .
الف) استمناء در کودکی : استمناء یکی از رایجترین رفتارهای جنسی خردسالان است .
استمناء را حتی در نوزادان هفت ماهه نیز دیده اند . عقیده بر این است که در بین سه تا شش سالگی
اولین احساسات جنسی در کودک شروع می شود و این کیفیتی است که به در جات در تمام کودکان
وجود دارد . بطوریکه مایلند اعضاء جنسی خود را ببینند و آن را لمس کنند .
بطور کلی کودکان می دانند که تحریک اندام تناسلی احساس بسیار لذت بخشی ایجاد می کند و از
آن به بعد استمناء را به قصد تحریک جنسی انجام می دهند .
مول توجه بیشتر کودک به اعضاء تناسلی را ناشی از دو علت اساسی می داند : 1- خارش و
تحریک موضعی در اعضاء تناسلی و مقعد به علت ورم ، کرمک ، تنگی شلوار و نامنظمی محل
ختنه و بیماری پوست در نواحی مذکور که باعث توجه بیشتر کودک به این ناحیه می شود .
2- گول خوردن و فریفته شدن و یادگیری استمناء از دیگران به این طریق که اکثرا مادر ، دایه یا
پرستار برای ابراز محبت یا آرام کردن یا حتی برای ارضاء احساسات شهوانی خود با اعضاء
تناسلی کودک پسر یا دختر بازی می کنند مسلما به علت لذتی که کودک از این عمل میبرد تمایل
پیدا میکند که آن را تکرار کند .
به دو علت فوق به نظر می رسد علت سومی نیز اضافه می شود . همان طور که کودک به طور
تصادفی مکیدن انگشت یا انگشت در بینی کردن را پیدا کرده و به علت لذت و ارضاء شخصی
آن را ادامه میدهد به همین سیاق هم برحسب تصادف یا اتفاق اثر لذت بخش استمناء را در می یابد
وآن را تکرار میکند .
باید بین استمناء های نا مکررکه چندان مهم نیست و استمنا های غیر قابل کنترل و اجباری که نشان
از نوروتیک بودن کودک است تفاوت قائل شد مورد اول احتیاج به درمان ندارد و فقط باید والدین
را مطمئن ساخت که مسئله مهمی در کار نیست ولی در مورد دوم کودک احتیاج به کمک و
مساعدت و درمان دارد . در این مورد باید وضعیتی که کودک را مجبور میکند خودش را به این
وسیله تسکین داده و کسب لذت نماید ، پیدا کرده و اصلا ح کنیم .
از افزودن احساس گناه و تقصیر در کودک باید خوداری شود ، در مورد استمناء و غیر مضر بودن
آن و تاکید بر این که باعث بیماری جسمانی کودک نمیشود اطلاعاتی باید به والدین داده شود همان
طور که باعث کری و کوری خود والدین نشده است .
به کودک باید یاداور شویم که این عمل از نظر اجتماع ناپسند است. نگرانی بیش از حد والدین باعث
افزایش اضطراب کودکان و به هم خوردن تعادل روانی کودکان شده و بردفعات استمناء می افزاید.
باید وسایلی فراهم شود که کودک بتواند تمام اوقــات فراغــت خود را به بازی و فعالیتهای مورد
علاقه اش اختصاص دهد وفرصتی برای بازی با اعضاء تناسلی ، که تقریبا یک امر شرطی شده
است باقی نماند .
اینکه استمناء کودکان مشکل در نظر گرفته شود تاحد زیادی بستگی به نظر خانواده ها دارد . اما
بطور کلی متخصصان معتقدند بهترین راه برخورد با استمناء دوران کودکی این است که به کودک
یاد بدهیم . این رفتار خصوصی را کجا و چه موقع انجام بدهند . ( پتی ، 19995 )
استمناء در دوران بلوغ :
اگر استمناء در دوران کودکی تاحدی غیر ارادی و نا خود آگاهانه است و حتی ممکن
است در حضور دیگران انجام گیرد در بزرگسالان کاملا ارادی است و نوجوان و
جوان با توجه به ضررهای احتمالی جسمانی و روان یآن را انجام می دهند .
برا ی اینکه بتوان مضار استمناء را از لحاظ علمی بررسی کرد . باید بر آن دو جنبه
جسمی و روانی قائل شد و زیانهای حاصله را جداگانه بررسی کرد .
عمل استمناء مانند هر عمل جنسی طبیعی منجر به خروج مقدار ی ترشحات در زن و
مرد می شود . تجزیه شیمیایی ثابت کرده است خروج این مواد باعث هیچگونه اختلال
حیاتی نمی شود . انرژی جسمی مصروفه نیز چندان قابل توجه نیست و مانند سایر
راههای صرف انرژی بعد از استراحت و تغذیه جبران می شود .
در واقع آنچه در مورد استمناء مهم است جنبه روانی آن است از زمان طفولیت مسائل
جنسی و استمناء توسط والدین مکروه و زشت قلمداد شده و هر فردی پس از اقدام به آن
در خود احساس شرمندگی و گناه عجیبی کرده و شخصیت خود را در هم کوفته و بی
ارزش احساس می کند .
مسلما این افکاربه مرورمنجر به ازهم پاشیدگی و تزلزل شخصیت شده و بیماری روانی
بر اثر اضطراب و نگرانی که خود باعث تکرار استمناء می شود به وجود می آید .
طبق عقده اکثر پژو هشگران تمام افراد انسانی چه زن و چه مرد برای یک بار هم که
شده در زندگی شان استمناءکرده اند . طبق آمار کنیزی بزرگترین متخصص امور
جنسی از 5300 مردی که مورد سوال قرار گرفته اند 5100 نفر اقرار کرده اند که به
عمل استمناء مبادرت کرده اند .
مسلما ارائه چنین آماری تا حد زیادی احساس گناه افراد استمناء کننده را می کاهد و از طرف دیگر
آنها را آگاه می سازد که اگرچه استمناء عملی غیر طبیعی برای ارضاء تمایلات جنسی است ولی تا
به آن اندازه که تصور می شود ناپسند و مضر نیست .
البته باید اذعان کرد که استمناء زیاد از حد از طرفی باعث تحلیل انرژی و از طرف دیگر باعث
خستگی عصبی می گردد . به عقیده متخصصان اقدام به استمناء را زمانی میتوان بیماری روانی
تلقی کرد که شخص آنرا بر عمل جنسی طبیعی ترجیح دهد . و بعد از مدتی به آن معتاد شود و این
عمل را بیش از حد انجام دهد .
نتیجه گیری
تمایل به استمناء و ارضاء شدن غیر طبیعی باعث احساس گناه و تقصیر و در نتیجه باعث نگرانی
و اضطراب شده که همین اضطراب باعث استمناء بیش از حد می شود .
مشاهده شده که جوانان غالبا بعد ازشکست و ناکامی مثلا درعشق یا امتحان به این کاردست می زنند
بنابر این برا ی درمان این نوع استمناء ( مکررو مرضی ) باید از پیدایش احساس گناه و تقصیر و
تضادهای فکری جلو گیری شود . کمبود محبت در خانواده ، ناکامی و محرومیت در مدرسه ،
سر خوردگی و احساس حقارت در اجتماع که همگی از علل مهم استمناء دائمی و مکرر است باید
ازبین برود .
طرح درمان
یاد آور می شویم که فقط ذکر زیانهای استمناء از میزان استمناء کنندگان نمی کاهد بنابر این باید
به رفع علت آن پرداخت برای این کار طرق زیر پیشنهاد می گردد .
1- تشویق و راهنمایی جوانان به ازدواج ( دائم ، موقت ) البته بر پایه های صحیح و منطقی
2- تفهیم نسبی کودکان و جوانان به امور جنسی و راهها ی منطقی خاص و آموزش والدین برای
ارائه منطقی این اطلاعات به فرزندان خود .
3- اجتناب از هرگونه تحریک مصنوعی مانند پرهیز از دیدن و تماشای فیلم ها و عکسهای سکسی
4- تهیه برنامه فشرده برای تمام اوقات شبانه روز
5- باید عادتی جدید را جایگزین عادت استمناء کرد مانند ورزش ، مطالعه ، کوهنوردی و ...
6- پرهیز مطلق از تنهایی
7- تلقین : من خود قادر هستم این عادت بد را از خود دور کنم .
8- استمداد از نیروی ایمان و عقاید مذهبی
9- ارائه نمونه هایی از کسانی که توانسته اند این عمل را ترک کنند .
10- استفاده از روان درمانی و داروهای آرام بخش و ضد افسردگی به مدت طولانی
انعکاس تجربه ای موفق :
ر- ح دانش آموز دوره مهارتهای حرفه ای در پایه دوم می باشد به علت اینکه والدینش را از دست
داده در مرکز خیریه وابسته به بهزیستی به صورت شبانه روز زندگی می کند .با توجه به شرایط
محیطی خوابگاه و عوامل روانی ناشی از بی سرپرستی به عمل استمناء گرفتار شده و دوستان هم
خوابگاهی نیز سهم عمده ای در این عمل او دارند . در نخستین جلسات مشاوره تلاش مشاور سعی
در جلب اعتماد و اطمینان ر-ح بود . پس از بیان موضوع توسط ر- ح سعی شد تا حدودی از
احساس گناه و تقصیر ناشی از این عمل در وی کاسته شود . تا اضطراب ناشی از این عمل از بین
برود سپس به بیان اینکه این عمل از نظر جسمی و روانی انرژی زیادی از و ی می کاهد . پرداخته
شد . در جلسات بعدی به پیشنهاد مشاور روشی ارائه شد که بدین صورت است . از نامبرده خواسته
شد این عمل را که قبلا به گفته خودش هفته ای سه بار انجام می داده به هفته ای دو بار آن هم در
اول و آخر هفته فقط در صورت ناگزیری انجام دهد . در هفته دوم این عمل را فقط در اول هفته
یعنی شنبه انجام دهد . هفته بعد این عمل را فقط در آخر هفته انجام دهد و به این طریق از میزان
دفعات استمناء از هفته ای سه بار به یکبار در هفته کاسته شد . و در ادامه جلسات از وی خواسته
شد که اوقات فراغت خود را در جمع دوستان یا با تماشای تلویزیون یا ورزش سپری کند .
پیام مشاور :
1- پیامبر اکرم (ص) : ازدواج سنت من است هرکس از سنت من پیروی نکند از من نیست .
2- ایام گرانبهای جوانی را با پرداختن به کارهای هرز و بی ارزش از دست ندهید.
3- اگر اراده راسخی داشته باشید می توانید هر عادتی هرچند قوی را ترک کنید .
4- با توکل بر قادر متعال بر تمام مشکلات چیره می شوید .
5- ازدواج سنت پسندیده ای است که تاکید فراوان بر به موقع انجام شدن آن شده است .
6- یادمان باشد که در خلوت ترین مکانها هم خدایی هست که ناظر بر اعمالمان می باشد .
پیروز و سربلند باشید .
منابع :
1- روانشناسی کودکان و نوجوانان استثنایی : دکتر بهروز میلانی فر
2- سنجش و درمان مشکلات دوران کودکی : کارولین اس شرو در/ بتی ان گوردون ; ترجمه
مهرداد فیروز بخت
3- کتاب جوانان چرا ؟
4- اینترنت